Người Việt ngày càng lười đẻ, kết hôn muộn

Kết hôn muộn, ngại đẻ và đẻ ít đang là thực trạng đáng báo động với công tác dân số tại Việt Nam, nhất là khi tốc độ già hoá đang nhanh gấp 4 lần các nước.

Giàu, nghèo đều… ngại sinh con

Ở tuổi 37, hàng tháng, vợ chồng chị Đặng Thu Hoa ở Hà Nội tự lái ô tô đi du lịch hoặc tham gia nhóm phượt cùng bạn bè. Trước khi có Covid-19, hầu như năm nào vợ chồng chị cũng đi du lịch nước ngoài 1-2 lần.

Vợ chồng chị hài lòng với cuộc sống hiện tại, thống nhất 3 quan điểm: Tập trung cho sự nghiệp, không nấu ăn vào cuối tuần và không sinh con.

“Chồng tôi làm quản lý tài chính cho một doanh nghiệp nước ngoài, tôi làm mảng truyền thông, trong tuần công việc lúc nào cũng ngập đầu nên cuối tuần muốn dành thời gian nghỉ ngơi, thư giãn. Vợ chồng tôi đều không sẵn sàng làm cha mẹ vì e sợ có quá nhiều trách nhiệm, nếu mình không chăm và nuôi con tốt sẽ có lỗi với con”, chị Hoa chia sẻ.

Bỏ ngoài tai lời thúc giục của hai bên gia đình, bạn bè khuyên bảo, chị Hoa cho rằng mỗi người có những lựa chọn riêng, quan trọng nhất là luôn thấy hạnh phúc.

Người Việt ngày càng lười đẻ, kết hôn muộn-1
Ngày càng nhiều gia đình trẻ lựa chọn không sinh con hoặc chỉ sinh một con. Ảnh minh hoạ

Còn với vợ chồng anh Đức Anh và chị Thu Hương ở Hà Nội lựa chọn chỉ có 1 con. Những tháng ngày nuôi con nhỏ vất vả, dậy 7-8 lần mỗi đêm, thiếu ngủ triền miên vì con ốm, chị Hương lại bị trầm cảm sau sinh khiến họ quyết định không sinh thêm con.

Nhiều người khuyên vợ chồng anh nên thuê giúp việc, nhưng kinh tế không dôi dư, vợ chồng anh muốn tiết kiệm số tiền 5-7 triệu đồng thuê giúp việc mỗi tháng dành cho con đi học.

Năm nay, con trai vào lớp 1, vợ chồng anh định cho bé học trường tư, học phí mỗi tháng “ngốn” 7-9 triệu đồng. Với tổng thu nhập 23 triệu đồng của 2 vợ chồng, trừ tiền học và sinh hoạt phí hàng tháng, gần như không còn dư.

“Thế hệ chúng tôi ngày xưa tự chơi, tự lớn. Nhưng bây giờ, chăm sóc, nuôi nấng một đứa con không đơn giản, nhất là khi cái gì cũng đắt đỏ. Vì vậy vợ chồng tôi quyết định chỉ sinh một đứa để dành điều kiện tốt nhất cho con”, anh Đức Anh bộc bạch.

Với tổng mức thu nhập 13 triệu đồng mỗi tháng, vợ chồng chị Nguyễn Thị Phượng, 35 tuổi ở Bắc Giang cũng thống nhất quan điểm không sinh thêm con dù mới có một cô con gái 4 tuổi.

“Vợ chồng tôi đang phải đi thuê nhà nên muốn dành dụm để mua một mảnh đất nhỏ xây nhà. Nếu có thêm con sẽ đội thêm chi phí vài triệu mỗi tháng”, chị Phượng chia sẻ.

21 tỉnh “lười đẻ”

Ông Mai Trung Sơn, Phó Vụ trưởng Vụ Quy mô dân Dân số, Tổng cục Dân số - Kế hoạch hoá gia đình cho biết, xu hướng người dân ngại sinh con ngày càng lan rộng tại Việt Nam.

“Đây là điều đáng báo động. Nếu mức sinh thấp kéo dài sẽ kéo theo hệ luỵ già hoá dân số nhanh, thiếu hụt lao động, ảnh hưởng an sinh xã hội như lương hưu, chăm sóc y tế”, ông Sơn cảnh báo.

Hiện 21 tỉnh có mức sinh thấp dưới mức sinh thay thế 2 - 2,1 con/phụ nữ trưởng thành, chủ yếu ở khu vực Nam Bộ. Tại những tỉnh này, mức sinh phổ biến từ 1,5-1,7 con như tại TP. HCM, Tây Ninh, Bình Dương, Bạc Liêu, Cần Thơ, Khánh Hoà…

TP. HCM từng có năm giảm còn 1,24 con. Năm 2019, địa phương này tăng mức sinh lên được 1,39 con, năm 2020 nhích lên 1,53. Tuy nhiên theo đánh giá của giới chuyên môn, đây chỉ là khởi sắc bước đầu, cần thêm thời gian để đánh giá độ ổn định.

Theo ông Sơn, nguyên nhân khiến người dân ngày càng ngại sinh con do xu hướng kết hôn muộn, đô thị hoá tăng và phát triển kinh tế dẫn đến áp lực tìm kiếm việc làm, nhà ở, chi phí sinh hoạt, chi phí nuôi dạy và chăm sóc con cái ngày càng.

Ông Sơn dẫn chứng, mức lương công nhân chỉ vài triệu đồng nhưng gửi một đứa con đi nhà trẻ đã hết 3 triệu đồng, nếu 2 con là mất 6 triệu đồng, chưa kể tiền sinh hoạt phí khác. Trong khi hiện tại chưa có chính sách hỗ trợ đủ mạnh để khuyến khích người dân ở những khu vực này sinh 2 con.

Một số trường hợp ngại đẻ do tâm lý thích hưởng thụ nên trì hoãn sinh con hoặc quyết định không có con.

Người Việt ngày càng lười đẻ, kết hôn muộn-2
 

Đáng lưu ý, phụ nữ càng có trình độ cao càng ngại đẻ. Số liệu từ Tổng cục thống kê năm 2019 cho thấy, phụ nữ có trình độ đại học chỉ sinh 1,85 con, tỉ lệ này ở phụ nữ có trình độ cao đẳng là 1,91 con, nhóm chưa bao giờ đi học là 2,59 con, phụ nữ có trình độ sơ cấp sinh 3,71 con.

Từ năm 2011, Việt Nam bắt đầu bước vào già hoá dân số và đang có tốc độ nhanh gấp 4 lần các nước phát triển khiến đất nước đứng trước nguy cơ “chưa giàu đã già”.

Năm 2011, tỉ lệ người trên 60 tuổi tại Việt Nam chỉ chiếm chưa tới 10% thì đến 2018 đã tăng lên 11,95%. Năm 2019, tỉ lệ này tiếp tục chạm mốc 14%, trong đó người trên 65 tuổi xấp xỉ 8%.

Ông Nguyễn Doãn Tú, Tổng cục trưởng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình nhận định, nếu không có chính sách can thiệp, đến năm 2038, tỉ lệ người trên 60 tuổi ở nước ta sẽ tăng lên trên 20%, tương đương 21 triệu người, trong đó người trên 65 tuổi chiếm trên 14%. Khi đó, Việt Nam chính thức bước sang giai đoạn dân số già.

Trước thực trạng trên, Tổng cục Dân số cùng Bộ Y tế đề xuất nhiều giải pháp để nâng mức sinh tại các tỉnh có mức sinh thấp. Dù vậy, ông Tú thừa nhận, việc này không dễ.

“Thực tế cho thấy, nhiều nước đã thực hiện giảm sinh rất tốt nhưng kích sinh thì chưa có quốc gia nào thành công. Khuyến khích sinh để đạt kết quả như mong muốn còn khó hơn giảm sinh”, ông Tú chia sẻ.

Người Việt ngày càng lười đẻ, kết hôn muộn-3
Ông Nguyễn Doãn Tú, Tổng cục trưởng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình

Tổng cục trưởng dẫn chứng, các nước châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore cũng gặp tình trạng mức sinh thấp từ hơn 20 năm nay. Họ đã áp dụng nhiều chính sách hỗ trợ, trong đó Hàn Quốc dành khoảng 2 tỉ USD mỗi năm, Nhật Bản dành 20 tỉ USD hỗ trợ sinh con, đến nay hiệu quả vẫn thấp.

Tại Hàn Quốc, năm 1996, mức sinh là 1,6 con/phụ nữ thì 10 năm sau, tiếp tục giảm xuống còn 1,08 con dù nhà nước cho phép mẹ được nghỉ sinh 2 năm không mất việc. Tại Nhật Bản, mức sinh thay thế năm 2018 chỉ còn 1,42 con/phụ nữ, giảm liên tiếp trong 3 thập kỷ dù nước này mong muốn nâng mức sinh lên 1,8.

Thử nghiệm nhiều mô hình kích sinh

Vào tháng 4/2020, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký Quyết định 588 phê duyệt chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030, trong đó các biện pháp khuyến khích kết hôn trước 30 tuổi, phụ nữ sinh con thứ hai trước tuổi 35.

Trong đó với các tỉnh có mức sinh thấp, chương trình đưa ra mục tiêu đến năm 2030 tăng 10% tổng tỉ suất sinh.

Từ 10/3/2021, Bộ Y tế tiếp tục ban hành thông tư 01/2021 hướng dẫn các địa phương một số nội dung khuyến khích liên quan đến việc duy trì vững chắc mức sinh thay thế; kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số.

Tại 21 tỉnh thuộc vùng mức sinh thấp, nếu xã 3 năm liên tục đạt và vượt tỷ lệ 60% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ 2 con được đề xuất UBND cấp huyện khen thưởng kèm theo hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Nếu toàn xã duy trì thành tích này trong 5 năm được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng kèm theo hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.

Với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi ở khu vực này, căn cứ theo thực tiễn, địa phương lựa chọn, quyết định khen thưởng, hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho những cá nhân này.

Tổng cục trưởng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình cho biết, Bộ Y tế đang phối hợp với 21 địa phương bãi bỏ các quy định về tiêu chí giảm sinh con thứ 3, thử nghiệm nhiều mô hình kích sinh, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ 2 con, kết hôn sớm hơn, có con trước tuổi 35…

Ông Tú cho biết thêm, nhà nước hiện không cấm người dân sinh con thứ 3. Tuy nhiên với Đảng viên (hơn 5 triệu người), hiện Bộ Y tế phối hợp rà soát lại các văn bản, chưa có văn bản khác thay thế nên vẫn thực hiện theo đúng Điều lệ Đảng hiện hành.

Thúy Hạnh

BÌNH LUẬN (10)
Thịnh
12/04/2021
Rất cám ơn Báo vietnamnet
Duy Tri
12/04/2021
Hậu quả phân lô bán nền, chung cư cao cấp giá nhà ngày càng cao, chi phí đắt đỏ khi o thành thị. Giờ làm việc tối ở phòng trọ thì nghĩ gì đến lập gia đình
Anh Quang
12/04/2021
Trong khi đó có những người muốn sinh con thứ 3, họ thừa đủ điều kiện sinh thì nhà nước lại cấm, lại kỷ luật.
Nguyễn TIến Dũng
15/04/2021
Người có điều kiện muốn sinh thì ngăn cản............
L
12/04/2021
Lấy gì nuôi mà ko ngại sinh. Lương ko đủ nuôi thân
Anh
13/04/2021
Sinh nhiều hay ít đều do 1 tay phụ nữ chăm con nên ngại đẻ cũng là điều đương nhiên

Không thể bỏ lỡ

.
Việt Nam đang ở đâu trong quá trình phát triển

Việt Nam đang ở đâu trong quá trình phát triển

14/05/2021
Bộ Công thương đang lấy ý kiến dự án Luật Phát triển công nghiệp với mục tiêu thúc đẩy tỷ lệ đóng góp của ngành công nghiệp, chế biến chế tạo.
Lệ thuộc công nghệ và bài học cho các nước đi sau

Lệ thuộc công nghệ và bài học cho các nước đi sau

14/05/2021
Nhờ những chính sách chuyển giao công nghệ, bảo hộ thương mại và tạo điều kiện cho quá trình R&D, nước Mỹ đã trở thành đế chế công nghệ nắm giữ những “con át chủ bài” trong suốt nhiều thập kỷ.
Nghịch lý: Thế mạnh Việt Nam nhưng nước ngoài hưởng lợi

Nghịch lý: Thế mạnh Việt Nam nhưng nước ngoài hưởng lợi

14/05/2021
Chỉ có 15% DN tư nhân Việt Nam bán hàng hóa, dịch vụ cho doanh nghiệp FDI. Rất ít DN tư nhân tham gia các chuỗi giá trị toàn cầu, hoặc là nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam. Tỷ lệ này thậm chí càng ngày càng giảm.
Tác dụng phụ hiếm gặp của vắc-xin Covid-19

Tác dụng phụ hiếm gặp của vắc-xin Covid-19

14/05/2021
Tác dụng phụ hiếm gặp của các mũi tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 đã xuất hiện. Johnson & Johnson là loại vắc-xin mới nhất bị phát hiện có tác dụng phụ liên quan tới chứng đông máu.
Bản tin sáng VietNamNet (14/5/2021)

Bản tin sáng VietNamNet (14/5/2021)

14/05/2021
Thủ tướng động viên đội ngũ y bác sĩ ở tuyến đầu chống dịch. Xử lý nghiêm Giám đốc Hacinco. Thêm 29 ca Covid-19 cộng đồng. Hà Nội cho học sinh nghỉ hè sớm. Mưa tên lửa dội xuống dải Gaza. Tuyển Việt Nam 'tập kín' phòng dịch. PSG chi lương "khủng" ký Sergio Ramos. Liverpool thắng ngược MU.
Vắc-xin tài trợ - vẫn quá ít để đem cho

Vắc-xin tài trợ - vẫn quá ít để đem cho

13/05/2021
Lượng vắc-xin ngừa Covid-19 được tài trợ hiện mới đạt tỷ lệ chưa đến một liều trên 100 người trong dân số toàn cầu.
Mô hình “3 lớp” và sự thành công trong chống dịch Covid-19

Mô hình “3 lớp” và sự thành công trong chống dịch Covid-19

13/05/2021
Mô hình cách ly “3 lớp” tại huyện Đông Anh (Hà Nội) đang phát huy hiệu quả trong phòng chống dịch. Là địa bàn có số ca mắc đầu tiên trong đợt dịch mới nhất và có nhiều ca bệnh nhưng huyện vẫn đảm bảo mục tiêu kép. Bí thư Hà Nội dành nhiều lời khen ngợi và yêu cầu nhân rộng mô hình này.
Để chấm dứt chợ nghĩa tình và chiến dịch toàn dân giải cứu

Để chấm dứt chợ nghĩa tình và chiến dịch toàn dân giải cứu

13/05/2021
Tháng 4/2021, Nhà máy chế biến rau quả của Công ty CP Thực phẩm Á Châu được xây dựng giữa thủ phủ dứa và chuối Mường Khương (Lào Cai) đi vào hoạt động.
Cửa sống của ứng dụng gọi xe Make in Vietnam

Cửa sống của ứng dụng gọi xe Make in Vietnam

13/05/2021
Khi các ông lớn mạnh công nghệ, giàu kinh tế sẵn sàng đổ tiền để trói chân người dùng trong hệ sinh thái siêu ứng dụng, các ứng dụng mới khó chen chân khi không có tiềm lực hay tạo được sự khác biệt.
Bản tin sáng VietNamNet (13/5/2021)

Bản tin sáng VietNamNet (13/5/2021)

13/05/2021
Thủ tướng yêu cầu có biện pháp đấu tranh hiệu quả trên MXH xuyên biên giới. Không để lây lan dịch bệnh trong các KCN. Thêm 33 ca Covid-19 cộng đồng. Xăng dầu đồng loạt tăng giá. Nga trục xuất phát ngôn viên đại sứ quán Mỹ. HLV trưởng Malaysia tự tin đấu tuyển Việt Nam. Chelsea phơi áo trước Arsenal.