Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên và lộ trình công nghiệp hóa đất nước

Tân Bộ trưởng Công thương hơn một lần nhắc đến tinh thần “nỗ lực hết mình, khiêm tốn học hỏi” tại hội nghị triển khai các nghị quyết, quyết định của Đảng và Nhà nước về công tác cán bộ của Bộ hôm 12/4.

Ông Nguyễn Hồng Diên nói: “Tôi ý thức sâu sắc rằng Bộ Công thương có chức năng quản lý nhà nước đa ngành, đa lĩnh vực bao gồm hầu hết các ngành, lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế quốc dân…”.

Nhắc lại chuyện Bộ được hợp nhất từ nhiều bộ và cơ quan ngang bộ 15 năm trước, ông thẳng thắn: “Có thể nói chưa có một vị Bộ trưởng nào từ trước tới nay hoặc cả từ nay về sau có thể giỏi giang, hiểu biết và thông thạo tất cả từng lĩnh mà Bộ được  giao quản lý. Đương nhiên tôi cũng không là ngoại lệ”.

Trải qua nhiều vị trí công tác ở tỉnh Thái Bình, ông Diên đã có 30 năm công tác ở địa phương và đảm nhiệm hầu hết các chức danh chủ chốt của hệ thống chính trị cấp huyện và tỉnh để thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và thực hiện toàn diện các nhiệm vụ chính trị ở địa phương. Ông thừa nhận “chắc chắn không tránh khỏi những khó khăn, bỡ ngỡ ban đầu” ở vị trí “trọng trách” là Bộ trưởng Công thương.

Như vậy, trong nhiệm kỳ này, từ vai thực hiện các chủ trương, đường lối, ông Diên sẽ chuyển sang vai có vai trò quan trọng hơn là “thiết kế luật pháp, chính sách” không những cho ngành và mà còn cho sư phát triển của đất nước.

Đó là một nhiệm vụ rất khó khăn, đòi hỏi tầm nhìn, quyết tâm và hành động của rất nhiều người, nhất là của ban lãnh đạo mới, trong đó ông Diên đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên và lộ trình công nghiệp hóa đất nước-1

Tân Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên

Muốn giúp đất nước đạt được các mốc phát triển ở mức cao các năm 2030 và 2045, một lộ trình phát triển công nghiệp phải được hoạch định ngay từ bây giờ kèm trách nhiệm và hành động cụ thể để tránh các mục tiêu đó lặp lại vết xe đổ của chương trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa 2020 đã thất bại.

Di sản

Ông Diên được thừa hưởng một di sản khá tích cực của ngành công nghiệp. Theo xếp hạng của Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), năng lực cạnh tranh toàn cầu của ngành công nghiệp nước ta tăng từ vị trí 58 năm 2015 lên thứ 42 vào năm 2019.

Trong nhiệm kỳ qua xuất hiện một số tên tuổi của các doanh nghiệp công nghiệp ô tô Việt Nam như Vinfast, Thaco và Thành Công, hàng trăm dự án điện năng lượng tái tạo với tổng công suất hàng chục ngàn MW được cấp phép…

Tuy nhiên, những tên tuổi đó chưa thể tương xứng với các đối thủ nước ngoài đang áp đảo không chỉ trong ngành ô tô mà còn ở tất các ngành công nghiệp khác, đặc biệt là chế biến chế tạo.

Tỷ trọng khu vực công nghiệp và xây dựng trong GDP tăng ở mức gần  37,9% năm 2016 chỉ nhích lên tí ti 38,8% năm 2020, tức là không có nhiều cải thiện.

Bộ trưởng tiền nhiệm Trần Tuấn Anh đã nỗ lực cắt giảm 880 điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực quản lý và ký kết 4 hiệp định thương mại tự do thế hệ mới để đưa hàng Việt Nam tới 230 thị trường trên thế giới.

Bài học công nghiệp hóa 2020

Tuy nhiên, các văn kiện tại Đại hội Đảng 13 thừa nhận: Việc tạo nền tảng để đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại “chưa đạt mục tiêu đề ra”.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên và lộ trình công nghiệp hóa đất nước-2

Bộ trưởng tiền nhiệm Trần Tuấn Anh 

Để đạt được mục tiêu đến năm 2025 Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp theo hướng hiện đại, vượt qua mức thu nhập trung bình thấp, cũng như các mốc 2030 và 2045 như nghị quyết của Đại hội 13 thì một lộ trình phát triển công nghiệp cần được thiết kế chi tiết và thực thi nghiêm túc.

Nhiều thành quả công nghiệp đến nay thuộc về khu vực FDI vì họ chiếm tới 50% giá trị sản xuất công nghiệp và hơn 70% giá trị xuất khẩu của cả nước. Trong các ngành xuất khẩu chủ lực như điện - điện tử, dệt may, da giày, số lượng doanh nghiệp FDI chỉ khoảng 20% nhưng lại chiếm tới hơn 80% kim ngạch xuất khẩu. Các doanh nghiệp FDI này tập trung trung ở khu vực hạ nguồn để tận dụng các ưu đãi về thuế và các chi phí đầu vào như nhân công giá rẻ và các yêu cầu về môi trường, lao động còn thấp.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp vẫn đang sử dụng công nghệ tụt hậu so với mức trung bình của thế giới từ 2-3 thế hệ, trong đó có đến 76% thiết bị máy móc, dây chuyền công nghệ nhập từ nước ngoài thuộc thế hệ những năm 1960-1970, 75% số thiết bị đã hết khấu hao, 50% thiết bị được tân trang lại.

Trình độ cơ khí chế tạo - trụ cột của sản xuất công nghiệp - đặc biệt là cơ khí chính xác còn lạc hậu so với nhiều nước từ 2-3 thế hệ. Có đến 60-70% ở trình độ công nghệ những năm 1950.

Với 15 FTAs, Việt Nam đã trở thành một trong 10 quốc gia có độ mở cửa lớn nhất thế giới. Nước ta phụ thuộc ngày càng lớn vào bên ngoài không chỉ về thị trường xuất nhập khẩu, đặt biệt là một số thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc… mà còn về công nghệ, nguyên liệu đầu vào cho phát triển các ngành sản xuất (tỷ trọng nhập khẩu tư liệu sản xuất trong tổng giá trị hàng hóa nhập khẩu chiếm xấp xỉ 90% tổng kim ngạch nhập khẩu).

Các ngành công nghiệp lớn, có đóng góp chủ yếu cho xuất khẩu mới tham gia được vào các khâu có giá trị gia tăng thấp.

Chặng đường phía trước

Trả lời báo chí về “những điều nuối tiếc chưa làm được” trong nhiệm kỳ 2016-2021, người tiền nhiệm Trần Tuấn Anh tâm sự còn nhiều điều “chưa hài lòng”, thậm chí “thấy rất xót xa” vì thiếu sự phối hợp giữa các bộ, ngành làm cản trở sự phát triển.

Ông nói về lĩnh vực công nghiệp: “Có rất nhiều yếu tố đòi hỏi phải có được sự phát triển tốt hơn, nhanh hơn và bền vững hơn của một số ngành công nghiệp, đặc biệt là hướng tới sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp tư nhân.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên và lộ trình công nghiệp hóa đất nước-3

Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, Việt Nam hiện nay mới chỉ đang ở bước chuyển tiếp từ giai đoạn 1 sang giai đoạn 2 trong quá trình phát triển công nghiệp 4 bước. Ảnh: Lê Anh Dũng

Nhưng cách tiếp cận vấn đề, những giải pháp nhiều khi không những đã khác biệt mà còn chậm, thậm chí buông xuôi, dẫn đến không đạt được như kỳ vọng. Thậm chí còn tiếp tục tồn tại nhiều bất cập - vốn đã có từ lâu rồi chưa giải quyết được - mà nguyên nhân của nó tôi vẫn phải khẳng định là có sự làm chưa hết trách nhiệm và cần hơn nữa sự quyết đoán…”.

Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, Việt Nam hiện nay mới chỉ đang ở bước chuyển tiếp từ giai đoạn 1 sang giai đoạn 2 trong quá trình phát triển công nghiệp 4 bước, trong đó, mức độ hấp thụ công nghệ và trình độ quản lý sản xuất vẫn đang ở mức rất hạn chế.

Quá trình chuyển đổi này hiện diễn ra tương đối chậm chạp, mối liên kết giữa các doanh nghiệp FDI có trình độ công nghệ và các doanh nghiệp trong nước lỏng lẻo, chưa tạo ra được sự lan tỏa và tận dụng tối đa hiệu quả của FDI đầu tư tại Việt Nam.

Như vậy, về thực chất, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của đất nước thời gian qua là nhờ vốn FDI chứ ko phải do vốn trong nước, không phải do nội lực. Nhưng, điều rất nguy hiểm là kết quả chuyển dịch đó đã làm nhiều lãnh đạo nhầm tưởng rằng, công nghiệp hóa đất nước tự nhiên thành một cách dễ dàng!

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn diện, thuế nhập khẩu về 0, sản xuất ra sản phẩm còn đắt đỏ hơn nhập khẩu hàng hóa về tiêu dùng, nền kinh tế phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, vào FDI thì đa số người lao động chỉ ngụp lặn ở khâu gia công, lắp ráp là may.

Liệu tiến trình công nghiệp hóa đất nước sẽ có lộ trình như thế nào trên nền tảng đó? Liệu người Việt Nam và doanh nghiệp Việt Nam có còn cơ hội để vươn lên làm chủ trong những nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị? Đâu là những cơ chế, chính sách hỗ trợ họ?

Đó là một lộ trình dài và đòi hỏi được đặt ra ngay trong nhiệm kỳ này của Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên. Là Bộ trưởng tức là nhà chính trị hơn là nhà chuyên môn, ông Diên được hi vọng sẽ tập hợp được nhiều chất xám và ý kiến của nhiều giới từ đó thiết kế ra lộ trình để công nghiệp hóa đất nước thành công.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên: “Về phần mình, tôi xin hứa với các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các Ban, Bộ, Ngành Trung ương, lãnh đạo Bộ Công thương và các đồng chí sẽ toàn tâm toàn ý với công việc, nỗ lực hết mình, khiêm tốn học hỏi, phát huy dân chủ trong thảo luận, nhất là trước các vấn đề lớn, phức tạp, nhạy cảm, tuân thủ nghiêm các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quyết định đúng thẩm quyền trước những vấn đề khó thuộc thẩm quyền thì cần được thảo luận, quyết định theo đa số”. 

Tư Giang

BÌNH LUẬN (16)
vodinhbd
14/04/2021
Công thương là một bộ nắm hầu hết "xương thịt" của đất nước, vì vậy bộ trưởng Công thương cực kỳ quan trọng, đòi hỏi một người phải có cả tài lẫn tâm. Hy vọng , TT Phạm Minh Chính và BT Nguyễn Hồng Diên sẽ cải tổ bộ Công thương theo hướng phân quyền gắn liền với trách nhiệm để những lực cản trong sản xuất và thương mại được khơi thông.
lequi
14/04/2021
Xác định trúng, đầy đủ thành phần phối hợp cả trong nước và quốc tế để thiết kế chính sách, tiềm kiếm sử dụng nguồn lực đề ra các chiến lược phát triển với những giãi pháp tài tính, nhân lực và kỷ thuật klhac cho thấy chúng ta có sạch nước cản hay không. Ở những nơi không phải cấp TW còn nhiều bất cập một phần chính là do việc vận hành công tác này và năng lực lãnh đạo của cấp ủy, hành pháp của UB
Hai Vu
14/04/2021
Phát triển công nghiệp phụ trợ hay công nghiệp hợp tác,các sản phẩm công nghiệp cần nhiều máy móc dây truyền nguyên vật liệu từ cát nhựa giấy hoá chất và vài trăm triệu hàng hoá khác.nhưng thế mạnh của mỗi quốc gia chỉ dựa trên một vài sp thế mạnh Mỹ là boing Nga lag động cơ tên lửa Đức Nhật là phương tiện giao thông vv vậy VN dựa vào sp gì để giá trị lao động cao và nhiều sp
Ha noi
14/04/2021
Bộ trưởng đẹp zai như tài tử điện ảnh
Thang
14/04/2021
Người đứng đầu ngành Công Thương không khác gì CEO điều hành Doanh nghiệp ngoài chuyên môn sâu, còn cần phải có các mối quan hệ quốc tế thật tốt mới có thể dẫn dắt ngành quan trọng nhất quyết định sự phát triển hay tụt lùi của Đất nước trong 5 năm tới, và có tăng được vị thế cạnh tranh Quốc gia hay không.

Không thể bỏ lỡ

.
3 mũi giáp công dẹp Covid ở Việt Nam

3 mũi giáp công dẹp Covid ở Việt Nam

17/05/2021
Cùng với 'mệnh lệnh 5K', các địa phương, bộ ngành đang thực hiện gắt gao 3 mũi giáp công, đó là tăng cường xét nghiệm trên diện rộng; bằng mọi biện pháp để mua vaccine và sản xuất vaccine phục vụ người dân; ứng dụng công nghệ phục vụ truy vết theo quy định của Bộ Thông tin và Truyền thông.
Dịch đã âm thầm lây nhiễm và vũ khí vắc-xin

Dịch đã âm thầm lây nhiễm và vũ khí vắc-xin

17/05/2021
Cuối tuần vừa rồi xuất hiện một thông điệp rất trách nhiệm và dũng cảm của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam và đại diện WHO ông Kidong Park.
Phải tiêm vắc-xin Covid-19

Phải tiêm vắc-xin Covid-19

17/05/2021
Trừ khi nguồn cung cấp vắc-xin đến được các nước nghèo hơn, những cảnh bi thảm đang diễn ra ở Ấn Độ có nguy cơ lặp lại ở những nơi khác. Hàng triệu người nữa sẽ chết.
Khắc phục lỗ hổng công nghệ tấn công Covid-19

Khắc phục lỗ hổng công nghệ tấn công Covid-19

17/05/2021
Mặc dù các ứng dụng VHD, NCOVI, Bluezone đã được liên thông để cho người dân khai báo để phòng chống Covid 19, nhưng vẫn có những kẽ hở để các đối tượng không tự giác né tránh.
Điểm yếu sinh tử của thương mại điện tử

Điểm yếu sinh tử của thương mại điện tử

17/05/2021
Nhiều doanh nghiệp thương mại điện tử vẫn còn tư duy kinh doanh không theo kịp thời đại 4.0 với việc thiếu tương tác với khách hàng thông qua các tổng đài hỗ trợ hay chăm sóc khách hàng.
Doanh nghiệp dân tộc quyết định tiến trình công nghiệp hoá Việt Nam

Doanh nghiệp dân tộc quyết định tiến trình công nghiệp hoá Việt Nam

17/05/2021
Để công nghiệp hóa đất nước thành công chúng ta sẽ dựa vào khu vực kinh tế nào nếu không phải doanh nghiệp trong nước.
Bản tin sáng VietNamNet (17/5/2021)

Bản tin sáng VietNamNet (17/5/2021)

17/05/2021
Ổ dịch Covid-19 ở Bắc Giang nguy cơ lây lan cao. Lô vắc-xin Covid-19 thứ hai của Covax về tới Việt Nam. Thêm 37 ca Covid-19 trong nước. Rút tên ông Nguyễn Quang Tuấn khỏi danh sách ứng cử ĐBQH. Phát hiện ‘tử huyệt’ của Covid-19. Mối nguy của tuyển Việt Nam ở UAE. Thủ môn ghi bàn, Liverpool thắng siêu kịch tính.
Thừa vắc-xin Covid-19

Thừa vắc-xin Covid-19

16/05/2021
Thống đốc bang Ohio (Mỹ) Mike DeWine hôm 12/5 thông báo sẽ trao giải xổ số 1 triệu USD mỗi tuần trong 5 tuần cho những cư dân đủ tuổi thành niên đã tiêm ít nhất một liều vắc-xin Covid-19.
Đà Nẵng sử dụng Bluezone tấn công Covid-19

Đà Nẵng sử dụng Bluezone tấn công Covid-19

16/05/2021
Là địa phương có gần 500.000 người cài đặt ứng dụng Bluezone, đứng đầu cả nước. Việc đưa công nghệ trong truy vết được xem là giải pháp được nhiều địa phương sử dụng nhằm chống lại sự lây lan của Covid-19.
Khi tư nhân góp tay giải cơn khát vắc-xin Covid-19

Khi tư nhân góp tay giải cơn khát vắc-xin Covid-19

16/05/2021
Từ ngày 17/5, chương trình tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 có sự tham gia của tư nhân ở Indonesia bắt đầu diễn ra. Đây là một trụ cột trong chương trình tiêm chủng ở nước này.