Ba bài toán cho Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn

Mỗi khi có một vị lãnh đạo mới được giới thiệu, tôi đều hy vọng. Giờ đây, tôi hy vọng vào sự sẵn sàng chấp nhận thách thức và lắng nghe một cách hợp lý từ người đứng đầu ngành giáo dục.

Giáo dục để phát triển nguồn nhân lực

Trong cuộc đua để tránh phụ thuộc vào nguồn cung chip bán dẫn từ Hoa Kỳ, Trung Quốc đã đầu tư không chỉ tiền bạc và chính sách mà còn đầu tư vào con người, các kỹ sư – thứ mà các công ty Trung Quốc thiếu.

Năm 2019, các công ty Trung quốc đưa ra mức lương gấp đôi, gấp 3 hiện tại để thu hút 3000 kỹ sư Đài Loan từ các công ty hàng đầu như TMSC. Dù vậy, nhiều nhà nghiên cứu nhìn nhận, Trung Quốc khó lấp đầy khoảng cách với các đối thủ cạnh tranh trong ngành để tự lập, bởi cái thiếu nhất của họ là nguồn nhân lực.

Trung Quốc, giống với Việt Nam, là một xã hội mà người dân sẵn sàng dành nguồn lực to lớn của gia đình cho các thế hệ tương lai. Trong số các tỷ phú mà danh sách Forbes xếp hạng người Trung Quốc, có tới 15 người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục. TAL, một công ty cung cấp dịch vụ học ở nhà (sau giờ học) thành lập năm 2003 đã đưa người sáng lập là anh Tom Zhang (Zhang Baixin) vào danh sách tỷ phú với tài sản trị giá hơn 13 tỷ đô la. 

Ở châu Âu, bắt đầu từ năm nay, một số trường trong hệ thống các trường dạy chứng chỉ trung học quốc tế (IB Diploma) bắt đầu triển khai chương trình định hướng nghề nghiệp, chương trình quản trị kinh doanh và dịch vụ khách sạn cho phép các học sinh sau khi hoàn thành hai năm học IB có thể lựa chọn đi làm việc ngay hoặc học tiếp ở các trường đại học trong ngành khách sạn.

Ba bài toán cho Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn-1
Tân Bộ trưởng Giáo dục - Nguyễn Kim Sơn.

Những câu chuyện trên đây là những ví dụ đáng suy nghĩ, để nói về một mục tiêu khác cho giáo dục Việt Nam mà ông Kim Sơn nên quan tâm: Giáo dục vì mục tiêu xây dựng nguồn lực phát triển đất nước trong giai đoạn chuyển đổi quan trọng hiện nay.

Với nguồn lực xã hội và khả năng về công nghệ hiện nay, không có gì khó khăn về thực tế để có thể rút ngắn thời gian học của học sinh – sinh viên, giúp họ có thể gia nhập thị trường lao động sớm hơn, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao hơn phục vụ đất nước. 

Năm ngoái, một học sinh ở Quảng Ninh, dù đã hoàn tất mọi chương trình học với FUNIX của đại học FPT và có thể đi làm ngay, em đã cần phải chờ đến kỳ thi tốt nghiệp trung học, rồi mới lấy chứng chỉ tốt nghiệp, sau đó, sẽ cần phải học một số thứ khác, trong khi, em có thể đi làm ngay và đã có công ty FPT nhận em gia nhập đội ngũ của họ.

Những quy định hiện tại của chúng ta đã ngăn cản các em học sinh có thể đi nhanh hơn bạn bè của mình, làm mất đi nhiệt huyết học hành của họ. Khó khăn trong trường hợp này, chính là các thể chế, chính sách chưa theo kịp thực tế cuộc sống của chúng ta.

Với năng lực của công nghệ hiện nay, chúng ta không khó để xây dựng một hệ thống khảo thí, giúp các bạn học sinh, sinh viên có thể tự mình quyết định thời gian học tập, từ đó rút ngắn việc học.

Trên thực tế, chúng ta đã chấp nhận và trải nghiệm như vậy. Ví dụ, với hệ thống khảo thí của môn tiếng Anh với TOEFL, IELTS… của học sinh phổ thông với SAT. Hoặc với một hệ thống giáo dục trực tuyến và hệ thống khảo thí đáp ứng nhu cầu, giúp các học sinh hoàn tất giai đoạn trung học từ lúc 15-16 tuổi, để bắt đầu học nghề, học đại học.

Tương tự như vậy, nếu các trường đại học châu Âu chỉ cần ba năm để dạy một sinh viên, thì chúng ta cũng có thể làm như vậy, miễn là việc học và dạy được bố trí thực tế, khoa học và gắn liền với nhu cầu thực tế của thị trường.

Thể chế cho giáo dục phi lợi nhuận, sở hữu cộng đồng ngoài công lập để thu hút nguồn lực xã hội

Trong một phỏng vấn với báo VietNamNet, ông Kim Sơn có nhắc đến nguồn lực to lớn trong nhân dân. Ví dụ về 15 tỷ phú ngành giáo dục Trung quốc có thể là một minh hoạ khác cho nguồn lực to lớn đó.

Tuy nhiên, điều đáng nói, nguồn lực ấy nên được huy động thế nào cho sự nghiệp giáo dục nói chung, khi mà ở ta, chỉ tồn tại hoặc là giáo dục công lập, sử dụng nguồn chi ngân sách, và giáo dục tư vì lợi nhuận, bị chi phối bởi mục tiêu lợi nhuận của chủ trường.

Ba bài toán cho Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn-2
Trường đại học Harvard, Stanford, MIT …và hàng loạt cơ sở giáo dục khắp nơi trên thế giới đều hoạt động và lớn mạnh nhờ nguồn lực khổng lồ của xã hội. Ảnh: Trường đại học Harvard

Trong hầu hết các quốc gia phát triển, các trường phổ thông và đại học hàng đầu, lâu đời đều là các cơ sở giáo dục ngoài công lập không vì mục đích lợi nhuận. Trường Quốc tế Liên hợp quốc ở Hà Nội (UNIS), một cơ sở giáo dục Việt Nam (nổi tiếng nhất về tính quốc tế của nó) do Bộ Giáo dục ký quyết định thành lập, không thuộc sở hữu của bất kỳ cá nhân hay tổ chức cụ thể nào (bao gồm cả Liên hợp quốc).

Các trường tư không vì mục đích lợi nhuận, thuộc sở hữu cộng đồng cũng tương tự như mô hình các trường làng ở nông thôn trước đây, do các cộng đồng dân cư đóng góp đất đai, dựng nhà, nuôi các thầy cô giáo để dạy chữ.

Các thiết chế hiện tại về đầu tư và phát triển giáo dục không chỉ không dành ưu đãi nào cho các cơ sở giáo dục thuộc sở hữu cộng đồng phi lợi nhuận như vậy, mà thậm chí, với các quy định hiện hành, việc thành lập, đăng ký một cơ sở giáo dục như thế là gần như bất khả, khi trong các quy định thành lập trường, trường tư luôn “có chủ”.

Hãy hình dung, nếu trường Harvard là một có sở thuộc chính quyền, hoặc thuộc một cơ sở tư nhân cụ thể nào đó vì lợi nhuận, thì liệu những người quản lý di sản của ông Charles M Hall có thể sẵn lòng hợp tác để cung cấp cơ hội cho những học giả nghiên cứu châu Á đến Viện Harvard Yenching nghiên cứu, như chính ông Kim Sơn đã từng có dịp đến nghiên cứu hay không?!

Trường Harvard, Stanford, MIT …và hàng loạt cơ sở giáo dục khắp nơi trên thế giới đều hoạt động và lớn mạnh nhờ nguồn lực khổng lồ của xã hội, của các cựu học sinh, và chính trên cơ sở căn bản, đó là các cơ sở giáo dục phi lợi nhuận, thuộc sở hữu cộng đồng. 

Huy động nguồn lực xã hội sẽ thật sự cần những thiết chế cụ thể để phát triển giáo dục phi lợi nhuận, phát triển các cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc cộng đồng. Bài toán ấy có thể khó, nhưng cần được giải, để có thể thật sự tập trung nguồn lực xã hội cho giáo dục, và hạn chế những điểm yếu chết người hiện nay của các cơ sở giáo dục tư nhân vì lợi nhuận. 

Giáo dục trực tuyến để xây dựng xã hội học tập

Sự phát triển của internet và kết nối đã đưa giáo dục đến một bậc phát triển khác. Giờ đây, những nền tảng giáo dục nổi tiếng như Coursera hay eDX có thể cung cấp cho bạn hầu như mọi khoá học, mọi lĩnh vực, từ nhiều cơ sở đào tạo nổi tiếng, nhiều giáo sư hàng đầu trên thế giới, nền tảng dạy ngôn ngữ như duolingo có thể giúp bạn học hàng chục ngôn ngữ khác nhau ở ngay nhà mình. 

Ba bài toán cho Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn-3
Giáo viên một trường Tiểu học tập huấn công nghệ dạy học trực tuyến.

Chưa bao giờ, việc học tập để nâng cao năng lực làm việc, bổ sung kiến thức có thể dễ dàng và hiệu quả như hiện nay. Ở một khía cạnh khác, con người hiện đại, bao gồm học sinh và sinh viên, giờ đây “sống và làm việc” trong môi trường internet khá thoải mái, cho phép học và nhận rất nhiều kiến thức, cả đúng và sai, tốt và xấu, từ những gì họ gặp mỗi ngày.

Giáo dục trực tuyến cũng là cơ sở căn bản để tạo ra sự bình đẳng, dân chủ trong giáo dục phổ cập, và cho phép triển khai giáo dục ở quy mô lớn hơn nhiều trước đây, lớn hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử.

Thách thức của ngành giáo dục sẽ nằm trước hết ở kỹ năng dạy và học trực tuyến. Chất lượng của dạy và học trực tuyến sẽ phụ thuộc rất nhiều ở kỹ năng dạy và kỹ năng học, cũng như các giải pháp kỹ thuật phù hợp để thực hiện việc dạy và học trực tuyến. Sự mới mẻ của giáo dục trực tuyến, cũng sẽ tạo ra nhiều tranh cãi trong xã hội và trong chính ngành giáo dục, cả về những quy định, thể chế lẫn cách thức thực hiện.

Nhưng đó chính là cơ hội, cũng là thách thức lớn nhất mà ngành giáo dục không thể bỏ qua. Tất nhiên, đó cũng sẽ là một thử thách đối với ông Kim Sơn.

Mỗi khi có một vị lãnh đạo mới được giới thiệu, tôi đều hy vọng, và giờ đây là hy vọng vào sự sẵn sàng chấp nhận thách thức và sẵn sàng lắng nghe một cách hợp lý từ người đứng đầu ngành giáo dục.

Phạm Quang Vinh

BÌNH LUẬN (0)

Không thể bỏ lỡ

.
Bùng nổ tỷ USD, hút tiền cho chu kỳ làm ăn mới

Bùng nổ tỷ USD, hút tiền cho chu kỳ làm ăn mới

14/06/2021
Dòng tiền tỷ USD mỗi phiên và có thể gia tăng mạnh nữa khi các nút thắt được tháo gỡ sẽ giúp các doanh nghiệp có cơ hội hút vốn, mở rộng quy mô cho một chu kỳ phát triển mới của nền kinh tế.
'Bẫy tỷ lệ sinh thấp' đe dọa kinh tế Trung Quốc

'Bẫy tỷ lệ sinh thấp' đe dọa kinh tế Trung Quốc

14/06/2021
Sau khi bãi bỏ chính sách một con vào năm 2015 nhưng vẫn không ngăn được tỷ lệ sinh giảm mạnh, Chính phủ Trung Quốc quyết định cho phép các gia đình sinh 3 con.
Facebook và báo chí: Khi cuộc chơi mất công bằng

Facebook và báo chí: Khi cuộc chơi mất công bằng

14/06/2021
Bằng thuật toán khác nhau, Facebook tạo ra sân chơi để người dùng thoải mái sử dụng nội dung bản quyền của báo chí mà không phải trả phí trong khi các cơ quan báo chí phải chi rất nhiều tiền để sản xuất ra nội dung này.
Phụ nữ kiệt sức vì 'trách nhiệm kép'

Phụ nữ kiệt sức vì 'trách nhiệm kép'

14/06/2021
Trải qua 3 đợt giãn cách vì Covid-19 tính từ đầu năm 2020, có những lúc chị Trần Thu Hương (32 tuổi, Hà Nội) tưởng chừng như “bốc hoả” vì phải ở nhà trông 2 đứa con không được đến trường.
Bản tin sáng VietNamNet (14/6/21): Trái tim dũng cảm Eriksen và vấn đề của UEFA

Bản tin sáng VietNamNet (14/6/21): Trái tim dũng cảm Eriksen và vấn đề của UEFA

14/06/2021
Đẩy nhanh chiến lược vắc xin để sớm miễn dịch cộng đồng. Điều tra nguồn lây Covid-19 ở BV Bệnh nhiệt đới TP.HCM. Thêm 92 ca Covid-19. G7 sẽ cung cấp 1 tỷ liều vắc xin. BBC xin lỗi vì phát sóng cận cảnh Eriksen ngã gục. Thầy Park chơi trò mạo hiểm đấu UAE. Anh đòi nợ Croatia trận ra quân EURO.
Triển vọng một hệ thống thuế toàn cầu ít lỗ hổng

Triển vọng một hệ thống thuế toàn cầu ít lỗ hổng

13/06/2021
Thỏa thuận của nhóm G7 về mức thuế tối thiểu toàn cầu đối với các tập đoàn đa quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo ra một hệ thống thuế doanh nghiệp ít lỗ hổng hơn.
Chúng ta đã nhận diện vấn đề vắc-xin và kinh tế

Chúng ta đã nhận diện vấn đề vắc-xin và kinh tế

13/06/2021
Hồi tháng 3, tôi có nói vắc-xin trở thành một vấn đề chính trị chứ không đơn thuần là vấn đề kinh tế nữa. Đến bây giờ, việc này đã thể hiện rõ.
Tàn giấc mơ 1 tỷ đồng/Bitcoin, tiền ảo - nỗi đau thật

Tàn giấc mơ 1 tỷ đồng/Bitcoin, tiền ảo - nỗi đau thật

13/06/2021
“Tăng xông vì Bitcoin” là nhận xét của một nhà đầu tư trong nước khi đã dốc toàn bộ nguồn tài chính cho đồng tiền ảo này.
Harry Potter và ‘Quyền lực’ mới của văn học thiếu nhi

Harry Potter và ‘Quyền lực’ mới của văn học thiếu nhi

13/06/2021
Có thể đọc sách sẽ không làm trẻ có kết quả học đột nhiên cao hơn ở trường, nhưng chắc chắn là nó sẽ gieo hạt giống trong tâm hồn trẻ. Các bậc cha mẹ, vì thế, đừng ngại ngần mà hãy khuyến khích, hướng con tới việc đọc các quyển sách mang những thông điệp tiến bộ, nhân văn, để giúp các con trở thành những công dân toàn cầu đầy trách nhiệm.
Bản tin sáng VietNamNet (13/6/21): Phong tỏa BV Bệnh nhiệt đới TP.HCM

Bản tin sáng VietNamNet (13/6/21): Phong tỏa BV Bệnh nhiệt đới TP.HCM

13/06/2021
Chính thức phê duyệt khẩn cấp vắc xin Pfizer. Quỹ Vắc xin: 4.845 tỷ đồng. Thêm 96 ca Covid-19. Canada chia sẻ 100 triệu liều vắc xin. G7 bàn tái phân bổ 100 tỷ USD từ IMF để chống Covid-19. FIFA: Việt Nam và UAE đấu trận "sinh tử". Việt Nam lên thứ 90 FIFA. Eriksen thoát lưỡi hái tử thần và câu chuyện xúc động.